ποπ + ροκ | τεύχος 129 | μάρτιος 1989
κείμενο του στάθη ν. παναγιωτόπουλου
ένα πολύ ενδιαφέρον κειμενάκι από τον καιρό της πρώτης άνθησης του ιδιωτικού ραδιοφώνου στη θεσσαλονίκη, το οποίο (άθελά του) σήμερα βγάζει πολύ γέλιο. συντάκτης του είναι ο γνωστός στάθης 'ράδιο αρβύλα' παναγιωτόπουλος, ο οποίος μάλλον λόγω κληρονομικού χαρίσματος έβλεπε τουλάχιστον 15 χρόνια μπροστά! ακολουθεί μετεγγραφή των κυριότερων σημείων (κράτησα το κείμενο ως έχει, παρότι πάσχει από κακή σύνταξη & ελλειπή διόρθωση):
Θυμάμαι ότι παλιότερα, όταν δεν υπήρχε δορυφορική τηλεόραση, όταν δεν υπήρχαν ούτε πολλά μουσικά περιοδικά και ραδιοφωνικοί σταθμοί, όταν κοντολογίς η ενημέρωση στα μουσικά πράγματα ήταν πολύ λίγη, σχεδόν υποτυπώδης, όσοι είχαν το λεγόμενο «ψώνιο» με τη μουσική, συναντούσαν τεράστιες δυσκολίες στο να μάθουν κάποια πληροφορία, ν' ακούσουν ένα καινούριο συγκρότημα, δίσκο και λοιπά. Τότε υπήρχε ένα «Ποπ και Ροκ», ένας Πετρίδης στα ραδιόφωνο, πολύ λιγότεροι δίσκοι κυκλοφορούσαν σε ελληνική εκτύπωση κι όσο για τηλεόραση; Κάποια μουσικά διαλείμματα πριν το δελτίο των 12, που συνήθως παρουσίαζαν τις επιτυχίες της εποχής και για τους τυχερούς εδώ στη Βόρεια Ελλάδα, η μάταιη ελπίδα να συλλάβει η (συνήθως αρχαία) τηλεοπτική συοκευή το πρόγραμμα της Γιουγκοσλαβίας που από καιρού εις καιρόν μετέδιδε κάποια βίντεο κλιπς ή συναυλίες που ο κακόμοιρος μουσικόφιλος προσπαθούσε να αποκρυπτογραφήσει μέσα σε αληθινές... χιονοθύελλες. Αυτή ήταν σε γενικές γραμμές η ενημέρωση. Δεν τα λέω αυτά για να πω πόσο χειρότερα ήταν τα πράγματα τότε και μπράβο σε μας τους «παλιότερους» που σε τόσα βάσανα υποβληθήκαμε, ούτε φυσικά θέλω να πω ότι τότε η κατάσταση ήταν καλύτερη. Απλά, σήμερα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Με αποκορύφωμα το ΜΤV, η θεσσαλονίκη έχει γεμίσει μουσική στην τηλεόραση από όλα τα δορυφορικά κανάλια, τις μουσικές εκπομπές στα τρία κρατικά κανάλια αλλά και στη δημοτική τηλεόραση. Όποια ώρα και ν' ανοίξεις την τηλεόρασή σου, καταιγισμός από βίντεο-κλιπς,πληροφορίες, συνεντεύξεις, ειδήσεις.. Αυτό στην ουσία σημαίνει ότι αφαιρείται πια το κίνητρο του ενδιαφέροντος, του να τρέξεις, να ψάξεις, να γνωρίσεις, στο φινάλε τη γοητεία του ν' ανακαλύπτεις κάτι μόνος σου. Όλα βρίσκονται εκεί, στο ψυχρό γυαλί, δίκην μασημένης τροφής, και βέβαια η «μουσικόφιλη» νεολαία δεν κάνει τίποτα παραπάνω από το να την απορροφά. Όλοι πια, από 10 έως 25 χρόνων ξέρουν όλα τα τραγούδια και τα συγκροτήματα απ' έξω και δεν έχουν καμία διάθεση για εμβάθυνση, παραπάνω πληροφόρηση, κριτική άποψη. Δεν θέλω να προχωρήσω περισσότερο, απλά να αναρωτηθώ: πώς (και από πού) θα βγουν οι επαΐοντες της μουσικής της επόμενης γενιάς; Ποιοί θα κάνουν εκπομπές στο ραδιόφωνο; Ποιοί θα γράφουν στα περιοδικά; Οταν όλοι ξέρουν τα ίδια, ποιος θα είναι αυτός που θα ενημερώσει τους υπόλοιπους;
Πληθώρα από δορυφορικές μουσικές εκπομπές, αλλά και πληθώρα από ραδιόφωνα. Σε κάποια μελλοντική σελίδα, θα επιχειρήσουμε να κάνουμε μια πλήρη παρουσίαση όλων των ραδιοφωνικών σταθμών που λειτουργούν στη θεσσαλονίκη, με τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά τους.(Μιλάμε βέβαια για τους σταθμούς που θα υπάρχουν μέχρι τότε, χε χε). Προς το παρόν, μερικές διαπιστώσεις. Κατά ένα πρόχειρο απολογισμό υπάρχουν στη θεσσαλονίκη αυτή τη στιγμή 18-20 σταθμοί και αναμένεται να λειτουργήσουν άλλοι 2-3 στους επόμενους λίγους μήνες. (Το πόσοι από αυτούς ανάμενεται να κλείσουν επειδή δεν θα αντέξουν στον ανταγωνισμό είναι μια άλλη ιστορία). Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Περισσότεροι σταθμοί, περισσότερη μουσική, καλύτερη ενημέρωση, ανεβασμένο επίπεδο, έτσι δεν είναι; Εκεί δεν πάει το μυαλό σας; Λάθος φίλοι μου. Σκεφτείτε αυτό: πριν την ελεύθερη ραδιοφωνία υπήρχαν 3-4 σταθμοί στους οποίους δούλευαν 50 άνθοωποι και 7-8 από αυτούς έκαναν μουσικές εκπομπές. Ξαφνικά, οι σταθμοί έγιναν πενταπλάσιοι και χρειάστηκαν δεκαπλάσιοι άνθρωποι για να κάνουν μουσικές εκπομπές. Υπήρχαν τόσοι άνθρωποι με τις φωνές, τις γνώσεις, την εμπειρία, τη σοβαρότητα, την υπευθυνότητα; Όχι βέβαια. Τι λέτε εσείς να έγινε; Λέτε αυτοί που είχαν την κλίση, να είπαν «τώρα που υπάρχει ζήτηση, ας προσπαθήσω να μάθω πέντε πράγματα παραπάνω, τα στοιχειώδη του ραδιοφώνου και μετά να προσπαθήσω να κάνω καριέρα εκεί»; Όχι βέβαια. Ή μήπως φαντάζεστε ότι αυτοί που άνοιξαν τους σταθμούς, να διάλεξαν τους έμπειρους και αυτούς που είχαν τη διάθεση να μάθουν, να έβαλαν τους μεν κοντά στους δε, και να περίμεναν να εκπαιδευτούν οι δε, ώστε να βγουν στο ραδιόφωνο με κάποια εφόδια; Και πάλι όχι. Όποιος είχε έστω και την πιο περιθωριακή σχέση με τη μουσική (δούλευε ας πούμε σε εταιρία δίσκων και κουβαλούσε τις σακούλες με τα δείγματα στα μαγαζιά) σήμερα άρπαξε την ευκαιρία και έγινε παραγωγός του ραδιοφώνου και εκτελεί ένα ύψιστο λειτούργημα. Αν δεν το ξέρατε, το να εργάζεσαι στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι ένα ύψιστο κοινωνικό λειτούργημα. Αυτοί δε που άνοιξαν τους σταθμούς (κατά πλειοψηφία εκδότες, επιχειρηματίες, εφοπλιστές, πολιτικοί και τυρέμποροι, η αφρόκρεμα δηλαδή του ραδιοφώνου, της μουσικής και της ενημέρωσης), περισυνέλεξαν πέντε-δέκα πειρατές, ντισκ-τζόκεϊς ή παιδιά των δισκάδικων, και έφτιαξαν «μουσικό τμήμα» στο σταθμό τους. Ή ακόμα χειρότερα, έφτιαξαν ολόκληρους σταθμούς. Ποιός είναι τόσο αφελής ώστε να πιστεύει ότι με αυτά τα δεδομένα μπορεί το επίπεδο των μουσικών εκπομπών (για να περιοριστούμε εκεί, αν και σε όλους τους άλλους τομείς η κατάσταση είναι ανάλογη, αν όχι χειρότερη) να ανέβηκε; Μάλλον κανείς. Τα ανομήματα που διαπράττονται κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε λεπτό στα ερτζιανά της Θεσσαλονίκης, είναι άνευ προηγουμένου. Και όλα αυτά φυσικά στο όνομα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, της πολυφωνίας, του πλουραλισμού, της πολλαπλής ενημέρωσης. Αυτό είναι ένα θέμα που δεν σκοπεύω να το αφήσω έτσι. Μουσικές εκπομπές από ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με τη μουσική, που το μόνο πράγμα που επιδιώκουν είναι η αυτοπροβολή, και το να «περάσουν» τα φτωχά μουσικά τους γούστα στον κόσμο ενημερώνοντας τον ανεύθυνα και λαθεμένα. Για να μη νομιστεί ότι μιλάω γενικά και αόριστα και παριστάνω τον υπεράνω όλων, πρέπει να πω οτι έχω κι εγώ μια εκπομπή οτο ραδιόφωνο {ποιος δεν έχει;) και κάνω κι εγώ τα σφάλματα μου, αλλά αυτά που παρατηρεί κανείς γύρω του είναι άνω ποταμών. Σε προσεχείς στήλες θα ασχοληθούμε με υπαρκτά παραδείγματα. ΕΠΩΝΥΜΑ. Όποιος αντέχει στο βάρος της κριτικής, ας κοπιάσει...
ενδιαφέρον, έτσι; τώρα, όπου βλέπετε 'ελεύθερη ραδιοφωνία' βάλτε 'internet', και ομοίως αντικαταστήστε το 'άσχετοι παραγωγοί' με 'bloggers', κι έχετε ένα κείμενο το οποίο θα μπορούσε να έχει γραφτεί χθες στο σόνικ (και μάλλον έχει όντως γραφτεί, τώρα που το σκέφτομαι).
υγ. για να μην παρεξηγούμαι, οφείλω να διευκρινίσω πως δεν είναι στις προθέσεις μου να εκθέσω τον στάθη παναγιωτόπουλο: όντας βόρειος, έχω μεγαλώσει με τις εκπομπές του στο ραδιόφωνο & την τηλεόραση. θέλω όμως να το αντιπαραβάλλω με τα κείμενα των αντίστοιχων σημερινών γραφιάδων --έτσι, για να αποκτήσουμε λίγη προοπτική στη γκρίνια μας.
υγ. για να μην παρεξηγούμαι, οφείλω να διευκρινίσω πως δεν είναι στις προθέσεις μου να εκθέσω τον στάθη παναγιωτόπουλο: όντας βόρειος, έχω μεγαλώσει με τις εκπομπές του στο ραδιόφωνο & την τηλεόραση. θέλω όμως να το αντιπαραβάλλω με τα κείμενα των αντίστοιχων σημερινών γραφιάδων --έτσι, για να αποκτήσουμε λίγη προοπτική στη γκρίνια μας.
παντως δικιο εχει. και τοτε (υποθετω) και τωρα με το νετ. ανθρωποι που προ ιντερνετ δεν υπηρξαν μουσικοφιλοι, ξαφνικα εχουν αποψη κ θεωρουν τους εαυτους τους γνωστες.
ReplyDeleteθελω να πω οτι μουσικη κ ακροατες υπηρχαν κ πριν το ιντερνετ.
κοίτα, είναι δύο τα points του κειμένου, και διαφωνώ και με τα δυο:
ReplyDeleteα) "η υπερπροσφορά/υπερπληροφόρηση αφαιρεί ο κίνητρο του ενδιαφέροντος, του να τρέξεις, να ψάξεις, να γνωρίσεις, στο φινάλε τη γοητεία του ν' ανακαλύπτεις κάτι μόνος σου": σόρι, αλλά τότε το γεγονός οτι πλέον γίνονταν 5 οι εκπομπές κι όχι 1 (του πετρίδη) τις οποίες μπορούσες να ακούσεις για να ανακαλύψεις πράγματα, σήμαινε οτι στο τέλος είχες πενταπλάσια ερεθίσματα για να ψαχτείς. το βίωσα, καθόμασταν με την παρέα μου, ηχογραφούσαμε τις εκπομπές σε κασσέτες, ξεδιαλέγαμε τα κομμάτια που μας άρεσαν και μετά ψάχναμε τρόπους για να βρούμε τους δίσκους (επαρχία γαρ). το ίδιο συμβαίνει πάνω-κάτω και σήμερα: με όλο αυτό το πληροφοριακό χάος του διαδικτύου, το να μπορέσεις να βρεις αξιόλογα πράγματα έχει πλέον γίνει κυνήγι του θησαυρού. νομοτελιακά, η περισσότερη πληροφορία συνεπάγεται περισσότερο ψάξιμο, όχι λιγότερο.
β) "μουσικές εκπομπές από ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με τη μουσική, που το μόνο πράγμα που επιδιώκουν είναι η αυτοπροβολή, και το να «περάσουν» τα φτωχά μουσικά τους γούστα στον κόσμο ενημερώνοντας τον ανεύθυνα και λαθεμένα": οκ, ας δεχτούμε οτι αυτό ίσχυε και τότε, και ισχύει και σήμερα. μέσα από τους πολλούς άσχετους, σίγουρα θα βρεις και πραγματικά αστεράκια --πιτσιρικάς δεν άκουγα πετρίδη, αλλά ράδιο ακρόπολη & ράδιο ουτοπία (μεταλλάς γαρ :Ρ). έτσι και σήμερα, ανάμεσα στους πολλούς ημιάσχετους μουσικομπλόγκερς (βάζω και τον εαυτό μου μέσα), θα βρεις πχ έναν novelty waves ή έναν zeugolator, ανθρώπους δηλαδή που ξέρουν τι τους γίνεται, ψάχνουν για μουσική σε μέρη που δεν ψάχνει κανένας άλλος & σίγουρα έχουν τους περισσότερους μουσικογραφιάδες του σόνικ (και του κάθε σόνικ) για πρωινό. και σε τελική, είναι πολύ καλύερο να εχεις 30 από τους οποιους μπορείς να επιλέξεις αυτον που σου ταιριάζει, από το να έχεις 2 (εκ των οποίων ο ένας να είναι ο μαστοράκης :Ρ)
δεν τον κακιώνω/υποτιμώ τον παναγιωτόπουλο --ίσα-ίσα, καλό μου έκανε το κείμενό του. κι εγώ για ένα καιρό είχα μπει στο τριπάκι να κράζω το ιντερνέτι κτλ κτλ, αλλά συνειδητοποιώντας οτι παρόμοια πράγματα λέγανε και πριν 20 χρόνια (και σίγουρα θα λένε και μετά από 10-20 χρόνια, στο επόμενο μεγάλο πληροφοριακό μπαμ), ξεκολλάει το μυαλό μου. φαντάζομαι οτι κι ο παναγιωτόπουλος (αν διάβαζε το κείμενό του σήμερα) θα γελούσε και θα συμφωνούσε μαζί μου.
Αν και αδυνατώ να πάρω στα σοβαρά ένα από τα άτομα που έχει αναδείξει τους Deep Purple σε σημαντική μπάντα... Όχι... Φάτο το "αν και". Λοιπόν, κάθε εποχή έχει το δικό της "Hometaping is killing music" κλπ. και η φάση "κράζω συναδέλφους γιατί είμαι πιο παλιός άρα αλλιώς" είναι αηδιαστική. Μουσικές εκπομπές, χρήστες και χειριστές της πληροφορίας, μαλακίες τούμπανα. Το "καλό" ξεχώριζε, ξεχωρίζει και θα ξεχωρίζει πάντα, όσες συζητήσεις και να γίνουν. Χώρια που δεν υπάρχει μεγαλύτερη μαλακία από το να θεωρείς αρνητικό τον "πλουραλισμό" στις απόψεις, φωνές κλπ και να επιμένεις στους 5 τύπους που σου έμαθαν πέντε μαλακίες κι έχεις να το λες. Λίγα και καλά και ΣΚΑΤΑ.
ReplyDeleteναι βρε αγορια. δικιο εχετε σε οσα λετε. και καλος ειναι ο πλουραλισμος, και ο καλυτερος θα φανει. οτι και να γραψω δε θα μπορεσω να περιγραψω σωστα τι θελω να πω.
ReplyDeleteας το πω επιγραμματικα (περισσοτερα απο κοντα). με ενοχλουν οι οψιμοι "ειδικοι" σχετικα με τη μουσικη (ακομα και εαν τελικως φαινεται η σχεση που καθενας μας εχει με το αθλημα). η δημοκρατια του μεσου εχει καταστησει ισοτιμους συνομιλητες ανθρωπους που δεν εχουν παει ποτε σε δισκαδικο. κ δεν το λεω με τη λογικη ποιος την εχει μεγαλυτερη (τη δισκοθηκη), εννοω την ελλειψη κουλτουρας μουσικοφιλου.
προφανως κωστα βγαζω τον εαυτο μου απεξω απο ολη την κουβεντα, μην το παμε σε προσωπικο επιπεδο. ασχετα εαν αυτο που κρινω μας δινει τη δυνατοτητα να κανουμε αυτη την κουβεντα.
το καλο και κακο του νετ: ολοι εχουν δημοσιο βημα.
@rag-man: συμφωνώ με τα περισσότερα, ομως για το τελευταιο που λες θελω να διευκρινίσω κάτι: το "λιγα και καλά" -στην περίπτωσή μου τουλάχιστον- δεν είναι θέμα άποψης, είναι παραδοχή ανεπάρκειας & ήττας: ΔΕΝ μπορώ πλέον να παρακολουθήσω το χαμό που γίνεται με τη μουσική, τουλάχιστον όχι με τρόπο που να με ευχαριστεί.
ReplyDelete@οκσι: νομίζω οτι καταλαβαίνω πώς το εννοείς, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις με έχει ενοχλήσει κι εμένα. σε τελική όμως δεν ξέρω αν λέει κατι. ίσως σε 20-30 χρόνια τα δισκάδικα να είναι μια απλή αναφορά στα βιβλία της μουσικής ιστορίας --"παλιά για να αγοράσει κανείς μουσική, έπρεπε να πάει σε ένα ειδικό μαγαζί που το λέγανε δισκάδικο!"
εν τω μεταξυ, σκεφτομαι το εξης: το 1989 δεν θα μπορούσε κανεις να φανταστει οτι σε μολις 15 χρονια (ούτε καν μια γενιά αργότερα δλδ!) θα είχαμε τη δυνατότητα να αποκτήσουμε αμεση πρόσβαση σε ολοκληρες δισκογραφίες ακομη και των πιο απίθανων συγκροτημάτων, με το πάτημα λιγων κουμπιών. με αυτό στο μυαλό μου, προσπαθώ να μαντέψω πώς θα είναι το επόμενο πληροφοριακό μπαμ, δεν μπορώ με τιποτα όμως. τουλάχιστον τώρα έμαθα να είμαι λιγο πιο 'μαζεμένος' στις παρατηρησεις μου :)
δε μιλαω για τα σημερινα 20χρονα, μιλαω για συνομηλικους ρε. ε ρε φιλε κατι μου καθεται στραβα, ισως κανω εγω λαθος. αλλα ξαναλεω, η μουσικη προυπηρχε του ιντερνετ. εχει το σεβασμο μου οποιος ειχε ασχοληθει και πριν το τζαμπα.
ReplyDeleteκαι ξαναλεω, δεν το εννοω σκεπτομενος ποιος εχει μεγαλυτερη δισκοθηκη. εξεταζω ποιος ειχε ασχοληθει πριν του ερθουν ολα στο πισι. αυτο ονομαζω κουλτουρα μουσικοφιλου.